Die son het inderdaad altyd oor die Britse Ryk geskyn

Ná die Kongres van Wenen in 1875 het die Europese vorste se geskarrel om kolonies in Afrika te bekom byna koorsagtig geword.

Die Europese vorste het eenvoudig die kaart van Afrika rondom ’n konferensietafel verdeel en die probleem waarmee Afrika ’n eeu later steeds geworstel het, geskep, naamlik om sonder enige ander oorwegings stamme te verdeel en tradisionele, natuurlike verdelings te ignoreer.

Engeland was natuurlik lankal in die proses van kolonialisering oor die wêreld heen, want dit was juis in Engeland waar die sogenaamde nywerheidsrevolusie twee eeue tevore reeds begin het.

Met die vestiging van fabriekswese was daar twee kandinale behoeftes: meer grondstowwe en groter afsetgebiede, oftewel markte. Die meganisering van fabrieke het ook ’n ander uitwerking gehad deurdat masjinerie talle werkers vervang het en werkloses het uiteraard ’n belangrike bron vir die aanvulling van die Britse leër gebied.

Met Engeland en Nederland kort op die hakke van die eerste Portugese ontdekkingsreise was die Engelse vlag spoedig in talle wêrelddele ’n bekende gesig. In Suid-Afrika was die tekens van verengelsing duidelik aan die Kaap. Die Britse militêre stelsel van besoldigde soldate in formele militêre eenhede het die kommandostelsel van die NOIK-tydperk vervang.

Die beginsel van die beskerming van huis en haard deur kommando’s is verwerp. Teen 1842 moes die Republiek Natalia swig voor die Britse aanval by Congella. Die daaropvolgende tydperk het die Xhosas telkens met die Engelse soldate gebots in ses grensoorloë. Die Zoeloe-koninkryk was die volgende teiken.

’n Moderne Britse krygshistorikus bekla die lot van die Britse leër in die 19de eeu met: “In three successive years they had to fight against Xhosas (1878), Zulus (1879) and Boers (1880).”

Die geskiedenis van die 19de eeu kan nie in ’n paar woorde opgesom word nie, maar die feit was dat daar Britse kolonies in Noord-Amerika, insluitend Kanada, Australië, Indië, Suidoos-Asië, in die Sjangai-omgewing van China, talle eilande in die Atlantiese Oseaan en natuurlik ook talle kolonies en protektorate in Afrika was. Die doel van dié kolonialisering was altyd gegrond op ’n handelsmotief, maar daar was ook ander onderliggende dryfvere.

Die London Missionary Society het die nuwe wêrelde gesien as sendingvelde en hulle het probeer om die Christelike godsdiens daar te vestig.

Dit was nie altyd verhewe bo politieke oogmerke nie. In die Suid-Afrikaanse geskiedenis kan verwys word na eerwaardes Reid en Van de Kemp en dr. Philip wat ook ’n twyfelagtige politieke rol gespeel het.

Daar was ook nog ’n bepaalde Britse verwaandheid deurdat deurgaans ’n beskawingsveldtog begin is, maar met ’n rassistiese ondertoon. Die Indiese beskawing, met die klem op beskawing, was baie oud, maar heel verskillend van die Britse siening.

Dit kan tereg gesê word in die tydperk van koningin Victoria was daar Britse imperiale belange rondom die wêreld en dat, omdat die aarde rond is, die son op enige gegewe oomblik geskyn het oor ’n deel van die Britse imperiale ryk.

Die stelling, “the sun never sets on the British Empire”, is dus waar, maar uit ’n moderne demokratiese oogpunt waar waarde geheg word aan menseregte en die reg op selfbeskikking, is dit nie noodwendig ’n vleiende stelling nie. Dit bring ook ’n bepaalde perspektief na die vorige artikel waar die Anglo-Boereoorlog se oorsake uitgespel is as die gevolg van ’n bosing tussen imperialisme en nasionalisme.

- Volksblad