John Smit se vertelling is eerlik en opreg

CAPTAIN IN THE CAULDRON – THE JOHN SMIT STORY deur Mike Greenaway. Highbury Safika Media. Sagteband. R225.

Geen ander kaptein ter wêreld het soveel bykomende kwessies op sy skouers nie.

Suid-Afrika, met sy reënboognasie, soos Smit reeds in die tweede hoofstuk lostrek, is uniek. En dit bring soms unieke probleme vir die span mee.

Hoewel Smit dit nie in soveel woorde sê nie, sluit hy hom aan by sy eweknie van die Suid-Afrikaanse krieketspan, Graeme Smith, wat in A Captain’s Diary 2007 lof vir die Proteas het omdat hulle ondanks al die beweerde woelinge van die veld af tog bo uitgekom het.

Smit en sy makkers het dit ook op die rugbyveld reggekry.

Smit takel dié gewigtige onderwerp sommer vroeg. Hy verwys in die hoofstuk Rainbow Nation Rugby na dié komplekse drama van die Suid-Afrikaanse rugbypolitiek.

Smit stel dit sommer dadelik duidelik hy is nie teen kwotas nie, maar..

Die kaptein vertel die destydse breier Jake White het hom die oggend voor ’n toets teen die All Blacks in Johannesburg ingeroep. Die span was die vorige dag reeds goedgekeur.

White het aan Smit gesê hy is aangesê om die span te wysig sodat dit meer aan “demografie” moet voldoen.

Fourie du Preez is toe deur Bolla Conradie as die skrumskakel in die beginspan vervang. Smith sê dit was die begin van die verbrokkeling van die verhouding tussen Du Preez en die breier.

Smit sê daar is baie mense van verskillende groepe wat by die administrasie van die spel betrokke is. Hy het oor die jare uit persoonlike ondervinding geleer sekeres probeer self munt slaan uit hul betrokkenheid eerder as om Suid-Afrikaanse rugby te laat baat vind wat baie hartseer is. Hy sê van die mense aan bewind wou hulle eerder in hul hoedanigheid laat geld het en dat uitslae nie juis voorkeur by hulle geniet het nie.

Smit verwys ook na die voormalige Saru-adjunk, Mike Stofile, wat hom nog nooit op enige wyse ondersteun het nie en wat tot vandag toe nog nooit eens met hom gepraat het nie. Smit sê Stofile wou altyd net by White weet waarom hy met hom volhard bo ander hakers soos Chiliboy Ralapele, Gary Botha “en sy gunsteling”, Schalk Brits, wat volgens hom beter as Smit was. Stofile het glo ook uitgevaar omdat die verhouding tussen die kaptein en breier na sy mening te heg was.

Luke Watson se omstrede insluiting en die gevolg daarvan word later in die boek bespreek.

Smit sê toe hy in die Barbarian-span ’n kamer met die All Black-kaptein Richie McCaw gedeel het, het hy opnuut besef hoe sy rol as kaptein van dié van ander internasionale spanne verskil – maar hy verruil dit steeds vir niks nie.

In die eerlike en opregte vertelling onthul Smit ook baie wat agter die skerms aangaan.

Hy praat oor sekere aspekte van die insouting van nuwe spelers, terwyl sy vertelling oor die berugte Kamp Staaldraad seker die onthullendste nog is van alles wat reeds daaroor geskryf is.

Na dese sal ’n mens ook anders na ’n toetswedstryd kyk. Jy sal byvoorbeeld meer let op die plettervatte wat gemaak word. Smit vertel die speler wat met die hardste lakslag vorendag kom, word ná die tyd vereer. ’n Kershaw-jagmes word aan die betrokkene gegee en Smit skerts as Henry Honiball, alias die Lem, nog in die span was, sou hy waarskynlik al ’n groot versameling daarvan met al sy knipmes-duikslae gehad het.

Dit is maar een van die talle interessanthede in die boek. Daar is nie veel beeldpoetsery soos in ander boeke wat onlangs verskyn het nie. Smit sê ’n ding soos dit is. Dit is ’n goeie opsomming van sy loopbaan, asook Springbok-rugby die laaste paar jaar.

Nadat dit nie te waffers op die afgelope toer na Europa met die Bokke gegaan het nie, is dié boek ’n goeie Kersgeskenk om Bok-harte weer te laat warm klop.

– Johann de Jager, sportverslaggewer

- Volksblad